Đất và người
Tấm bia đá khắc ghi ơn thầy
Với tâm, đức sáng ngời, tiếng lành đồn xa, học trò ở khắp nơi xin về nhận cụ làm thầy để học cái chữ làm người quân tử. Trong số hàng trăm học trò, có nhiều người đã đỗ đạt tiến sỹ và làm quan giúp dân, giúp nước như: Đệ nhị giáp Tiến sỹ Phạm Nghị, Tả tham tri Bộ Hình Bùi Ngọc Quỹ, Nguyên Giáo thụ Nguyễn Vĩ, Cử nhân Phạm Quang Dao…
 

          Từ xa xưa, làng Nghĩa Phú thuộc xã Cẩm Vũ (Cẩm Giàng) đã nổi tiếng là nơi sinh ra những con người tài hoa có nhiều đóng góp cho xã hội. Một trong số đó phải kể đến Giám sinh Quốc tử giám Nguyễn tiên sinh (tức cụ Vĩ Tích, đời thứ 6 của dòng họ Nguyễn Gia), người có công trong việc dạy dỗ nhiều học trò đỗ đạt cử nhân, tiến sĩ.

          Dòng họ Nguyễn Gia sinh sống ở làng Nghĩa Phú đến nay khoảng 300 năm, truyền được 15 đời, chia làm 3 chi. Không chỉ lập nghiệp tại quê hương, dòng họ còn có nhiều người tài giỏi, đỗ đạt làm quan và phát triển sự nghiệp ở khắp mọi nơi.

          Theo lời kể của lương y Nguyễn Gia Cửu (49 tuổi), hiện là trưởng họ dòng họ Nguyễn Gia thì cụ Vĩ Tích có tên là Nguyễn Vĩ Tích, hiệu là Lượng Trực sinh năm Nhâm Thân - 1772, mất năm Giáp Tuất - 1814. Theo lời các cụ cao niên trong làng kể lại, sinh thời, cụ là người chân thực nhưng thông minh lỗi lạc và có chí lớn. Với dạng mạo khác người, đẹp như núi Cửu Nghi, trán cao, tiếng nói vang như chuông đồng. Cụ có học vấn uyên bác, thơ văn mênh mông nhưng sâu lắng, gây ấn tượng mạnh mẽ. Đặc biệt, cụ có một tinh thần học hỏi không biết mệt mỏi. Triều Lê năm Đinh Mùi -1787, cụ thi Hội đỗ tam trường. Đến triều Nguyễn Gia Long năm thứ 2 -1803, cụ được cử làm tri huyện Đông Quan tỉnh Thái Bình. Mặc dù làm quan tri huyện nhưng cuộc sống rất giản dị, không màng vật chất. Nhiều vụ việc được cụ  xét xử công minh, thấu tình đạt lý nên luôn được người dân tin yêu. Tuy nhiên, trốn quan trường có nhiều đố kỵ, ghen ghét. Vì thế, cụ quyết định treo ấn từ quan về sống cuộc sống an nhà và dạy học. Thời gian đầu, cụ mở trường dậy học tại các vùng Vĩnh Lại, Phù Tải, Hoa Dương, Kim Động, Nam Xương, Cao Đà. Sau về Hải Thiên, Tiên Lữ.

Với tâm, đức sáng ngời, tiếng lành đồn xa, học trò ở khắp nơi xin về nhận cụ làm thầy để học cái chữ làm người quân tử. Trong số hàng trăm học trò, có nhiều người đã đỗ đạt tiến sỹ và làm quan giúp dân, giúp nước như: Đệ nhị giáp Tiến sỹ Phạm Nghị, Tả tham tri Bộ Hình Bùi Ngọc Quỹ, Nguyên Giáo thụ Nguyễn Vĩ, Cử nhân Phạm Quang Dao… Đến năm 1814, cụ Vĩ Tích lâm bệnh nặng nên về quê tại làng Nghĩa Phú để dưỡng bệnh và mất vào ngày 3.11. Người xưa có truyền lại rằng, khi hấp hối, cụ gọi học trò và con cháu đến dặn rằng, thời trẻ cụ quyết chí thi đỗ tiến sỹ nhưng không đạt được ước nguyện nên mong con cháu hết lòng học hỏi để thành người tài có ích cho dân cho nước.

Sau khi cụ mất, năm 1842, để tưởng nhớ đến công đức của thầy, người dân địa phương và các học trò của cụ đã quyên góp 90 quan tiền và 3 mẫu ruộng để lập bia đã thờ cúng. Bia có 4 mặt hình hộp chữ nhật (kích thước 100x50cm) không có hoa văn, Mặt trước của bia có khắc 7 dòng chữ ghi tên, học vị, chức vụ của thầy Vĩ Tích. Trải qua thời gian, tấm bia đá vẫn được dòng họ Nguyễn Gia lưu giữ tại nhà thờ họ như một minh chứng cho những công lao to lớn của thầy Vĩ Tích, cũng như lòng tôn sư, trọng đạo của những người học trò với  thầy giáo đáng kính. Bản xã có văn bản giao ước với dòng họ Nguyễn Gia, hàng năm sửa lễ cúng tế vị ân công của dòng họ Nguyễn Gia vào ngày 14 tháng 9 âm lịch hàng năm. Sau khi tế lễ ở đình, bản xã mang xôi rượu biếu dòng họ Nguyễn Gia. Việc này được khắc vào bia đá để lưu truyền mãi mãi.

Ông Đặng Văn Lộc, Nhà nghiên cứu, sưu tầm lịch sử của tỉnh nhận định: “Tấm bia đá được khắc giản dị như cuộc đời của cụ Vĩ Tích. Dù không có giá trị lớn về mặt vật chất nhưng lại có ý nghĩa vô cùng to lớn về giáo dục. Nó ghi nhận công lao đóng góp của cụ Vĩ Tích trong việc giáo dục và phát triển người tài. Cao hơn nữa là thể hiện tình cảm trân trọng của thế hệ học trò với người thầy đáng kính. Ý nghĩa giáo dục của tấm bia đá về tình thầy trò vẫn mãi giữ nguyên giá trị đến tận ngày hôm nay”.

Hiện nay, tấm bia đá vẫn được lưu giữ tại nhà thờ họ dòng họ Nguyễn Gia ở xóm Cầu Thầy, làng Nghĩa Phú. Tiếp nối truyền thống của tổ tiên, ngày nay, những người con của dòng họ Nguyễn Gia vẫn không ngừng học tập và rèn luyện để trở thành người có ích cho xã hội. Hằng năm, dòng họ có nhiều con cháu đạt học sinh giỏi các cấp, nhiều người thi đỗ vào các trường cao đẳng, đại học trong cả nước. Cứ vào dịp lễ, tết hay ngày giỗ của cụ Vĩ Tính, con cháu dòng họ Nguyễn Gia và người dân địa phương lại tề tựu về đây để dâng hương tưởng nhớ đến người thầy giản dị này. 

Trải qua gần 200 năm lịch sử, tấm bia đá khắc ghi công ơn dạy dỗ của cụ Vĩ Tích đối với các học trò đã trở thành câu chuyện được dòng họ Nguyễn Gia và người dân địa phương lưu truyền như để nhắc nhở các thế hệ con cháu sau này phải nhớ lấy truyền thống tôn sư, trọng đạo, không ngừng học tập nuôi dưỡng ý chí vươn lên./.


  Theo Báo Hải Dương điện tử (Đức Tâm)

 

 
Các bài liên quan
Văn miếu Mao Điền và cụm di tích thờ Tuệ Tĩnh (01/08/2017)
Ông “hội đồng” góp sức xây dựng quê hương (08/07/2017)
Về nghè Giám xem bức cửa cấm (19/05/2017)
Chiêm ngưỡng nhà thờ cổ làng Nghĩa Phú (09/05/2017)
Lã Thị Lương - nữ tướng nổi danh thời Hai Bà Trưng (06/03/2017)
 
Quay lại Xem tiếp   
 

Thông tin về Cẩm Giàng

VIDEO
Get the Flash Player to see this player.
 
LIÊN KẾT WEBSITE
 
 
LƯỢT TRUY CẬP
 
 
  Hôm nay 430  
  Hôm qua 282
  Tuần này 712  
  Tất cả 661219  
IP: 35.175.248.25